Kamulaştırmasız el atma, idarenin herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın özel mülkiyete konu bir taşınmaza fiilen veya hukuken müdahale etmesi durumunu ifade eder. Bu tür müdahalelerde taşınmaz maliklerinin başvurabileceği hukuki yollardan biri kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasıdır. Ancak bu davalarda zamanaşımı konusu, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşımaktadır.
Kamulaştırmasız El Atma Türleri
Kamulaştırmasız el atma iki şekilde ortaya çıkabilir:
Fiili el atma: İdarenin taşınmaza fiziki olarak müdahale etmesi (yol, park, tesis yapılması gibi)
Hukuki el atma: Taşınmazın imar planında kamu hizmetine ayrılması nedeniyle uzun süre kullanılamaz hâle gelmesi
Zamanaşımı değerlendirmesi, el atmanın türüne göre farklılık gösterebilir.
Fiili Kamulaştırmasız El Atmada Zamanaşımı
Fiili kamulaştırmasız el atma hâllerinde, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda mülkiyet hakkının ihlali söz konusu olduğundan, tazminat taleplerinde uzun süre zamanaşımı uygulanmaması yönünde bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu tür davalarda, taşınmaz üzerindeki fiili müdahale devam ettiği sürece tazminat talep edilebildiği kabul edilmektedir.
Hukuki Kamulaştırmasız El Atmada Zamanaşımı
Hukuki kamulaştırmasız el atma durumlarında ise imar planının yürürlüğe girmesinden itibaren taşınmazın uzun süre kamulaştırılmaması söz konusudur. Bu hâllerde, tazminat taleplerine ilişkin zamanaşımı süreleri ve dava açma koşulları, yargı kararları doğrultusunda somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir.
Zamanaşımı Süresinin Başlangıcı
Zamanaşımı süresinin başlangıcı, el atmanın öğrenildiği tarih, fiili müdahalenin gerçekleştiği an veya hukuki kısıtlamanın fiilen sonuç doğurduğu tarih esas alınarak belirlenebilir. Bu nedenle her olayda zamanaşımı süresinin ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Hukuki Değerlendirme ve Bilgilendirme
Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılacak tazminat davalarında zamanaşımı, mülkiyet hakkı, idari işlem ve yargı içtihatları birlikte ele alınmalıdır. Yanlış değerlendirme yapılması, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir.
