Yargıtay, Türk yargı sisteminde en üst derece adli yargı mercii olup, ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri tarafından verilen kararları hukuki yönden denetleyen yüksek mahkemedir. Yargıtay, bir dava mahkemesi değil; kararların hukuka uygunluğunu inceleyen temyiz mahkemesi niteliğindedir.
Yargıtay Nedir?
Yargıtay; adli yargı alanında verilen kararların kanuna uygunluğunu denetlemek, uygulamada birlik sağlamak ve içtihat oluşturmakla görevlidir. Hukuk ve ceza dairelerinden oluşur ve görev alanı kanunlarla belirlenmiştir.
Yargıtay Hangi Davalara Bakar?
Yargıtay, doğrudan dava görmez; temyiz yoluyla önüne gelen dosyaları inceler. İncelediği dava türleri genel olarak iki ana gruba ayrılır:
1. Ceza Davaları
Yargıtay Ceza Daireleri, ceza mahkemelerinin verdiği kararları hukuki yönden inceler. Başlıca baktığı ceza davaları şunlardır:
Kasten öldürme ve yaralama suçları
Cinsel suçlar
Uyuşturucu madde suçları
Yağma (gasp), hırsızlık ve dolandırıcılık
Terör ve örgütlü suçlar
Bilişim suçları
Resmî belgede sahtecilik
Devletin güvenliğine karşı suçlar
Bu davalarda Yargıtay, delil değerlendirmesinden ziyade hukuka uygunluk ve usul denetimi yapar.
2. Hukuk Davaları
Yargıtay Hukuk Daireleri, hukuk mahkemelerince verilen kararları temyiz yoluyla inceler. En sık incelenen dava türleri şunlardır:
Boşanma, nafaka ve velayet davaları
Miras davaları
Tapu iptali ve tescil davaları
İş davaları
Tazminat davaları
Ticaret ve şirketler hukuku davaları
Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davaları
Bu davalarda Yargıtay, kararın kanuna ve yerleşik içtihatlara uygunluğunu denetler.
Yargıtay’ın İnceleme Yetkisi
Yargıtay:
Kararı onayabilir,
Bozma kararı verebilir,
Bazı hâllerde düzelterek onama yoluna gidebilir.
Yargıtay, kural olarak yeni delil toplamaz ve tanık dinlemez.
Hangi Kararlar Yargıtay’a Gider?
Her dava Yargıtay’a gitmez. Yargıtay incelemesi:
Kanunda öngörülen dava türleri,
Parasal sınırlar,
Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının niteliği
çerçevesinde mümkündür.
Bazı istinaf kararları kesin olup Yargıtay denetimine kapalıdır.
Sonuç
Yargıtay, ceza ve hukuk davalarında verilen kararların hukuka uygunluğunu denetleyen en üst adli yargı merciidir. Hangi davalara bakacağı kanunla belirlenmiş olup, temel görevi uygulama birliğini sağlamak ve hukukun doğru şekilde uygulanmasını temin etmektir.