Neden Dava Tarihinden Öncesi İstenemez?
Nafaka, ihtiyaç hâlinin karşılanmasına yönelik, dönemsel bir alacaktır; Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında talep edilmeden geçen dönem için ihtiyaç doğmadığı kabul edilir ve nafakaya karar verilirken başlangıç, dava veya talep tarihi olarak belirlenir. Örneğin iki yıl önce fiilen ayrı yaşamaya başlayan eş, bugün açacağı davada geçen iki yılın nafakasını isteyemez; nafaka, dava tarihinden ileriye doğru işler.
Nafaka Türlerine Göre Başlangıç
Tedbir nafakası: Boşanma davası içinde hükmedilen tedbir nafakası dava tarihinden itibaren başlatılır (TMK m.169). Yoksulluk ve iştirak nafakası: Boşanma kararıyla birlikte hükmedilir ve kural olarak kararın kesinleşmesinden itibaren işler; dava sırasındaki dönem tedbir nafakasıyla korunur. Boşanmadan sonra açılan nafaka davaları: Yine dava tarihinden itibaren hükmedilir; bu davalarda yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.177).
Birikmiş Nafaka: Gerçek “Geriye Dönük” Tahsil
Mahkemece bağlanmış nafaka ödenmiyorsa alacaklı, işlemiş tüm aylıkları — on yıllık zamanaşımı sınırları içinde — icra takibiyle geçmişe dönük olarak isteyebilir. Ödemeye devam etmeyen borçlu hakkında ayrıca, İcra ve İflas Kanunu’nun nafaka yükümlülüğünün ihlaline ilişkin şikâyet yolu (tazyik hapsi) gündeme gelebilir. Yani “geriye dönük nafaka olmaz” kuralı, hükmedilmemiş dönem içindir; hükmedilip ödenmeyen nafaka her zaman takip edilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Yıllardır nafaka almadan çocuğa tek başıma baktım; geçmişi isteyebilir miyim?
Nafaka olarak isteyemezsiniz; ancak çocuğun bakım giderlerine hiç katılmayan ebeveyne karşı, katkı payına ilişkin genel hükümlere dayalı talepler ayrıca değerlendirilebilir. İleriye dönük iştirak nafakası için dava açmak gecikmeden yapılacak en doğru iştir.
Nafaka artırım kararı geriye işler mi?
Artırılan miktar, kural olarak artırım davasının açıldığı tarihten itibaren geçerli olur.
Ödenmeyen nafakaları kaç yıl geriye isteyebilirim?
Hükmedilmiş nafaka alacakları için on yıllık zamanaşımı işler; takibe bu sınır içindeki aylıklar konu edilebilir.
Nafaka ödemeyen eş hakkında ne yapılabilir?
İcra takibi başlatılabilir; takibe rağmen ödeme yapılmazsa icra ceza mahkemesine şikâyetle nafaka yükümlülüğünü ihlalden tazyik hapsi istenebilir.