Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM), Türk yargı sisteminde istinaf incelemesi yapan üst derece mahkemelerdir. İlk derece mahkemelerinin verdiği kararların hem maddi hem de hukuki yönden denetlenmesini sağlar. Bu yönüyle Bölge Adliye Mahkemeleri, adil yargılanma hakkının güvencelerinden biridir.
Bölge Adliye Mahkemesi Nedir?
Bölge Adliye Mahkemeleri; adli yargı alanında, ilk derece mahkemeleri ile Yargıtay arasında yer alan istinaf mercileridir. Hukuk ve ceza daireleri şeklinde örgütlenmiştir ve verdikleri kararlar, kanunda öngörülen hâllerde kesin nitelik taşıyabilir veya Yargıtay denetimine açık olabilir.
Bölge Adliye Mahkemesinin Temel Görevleri
Bölge Adliye Mahkemelerinin başlıca görevleri şunlardır:
1. İstinaf Başvurularını İncelemek
İlk derece mahkemelerinin verdiği kararlar hakkında yapılan istinaf başvurularını inceler. Bu inceleme sırasında hem usul hem de esas yönünden değerlendirme yapılır.
2. Hukuka Aykırılıkları Gidermek
Kararda tespit edilen usul hataları veya maddi yanlışlıklar, BAM tarafından düzeltilir. Gerekli hâllerde karar kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilir.
3. Delil İncelemesi ve Duruşma Yapmak
Bölge Adliye Mahkemeleri, dosya üzerinden inceleme yapabileceği gibi gerekli gördüğü durumlarda duruşma açarak delilleri yeniden değerlendirebilir.
4. Kararı Kaldırma veya Onama
İnceleme sonucunda:
İlk derece mahkemesi kararı hukuka uygun bulunursa onanır,
Hukuka aykırılık varsa karar kaldırılır ve yeniden hüküm kurulabilir veya dosya ilk derece mahkemesine gönderilebilir.
5. Kesin Karar Vermek
Kanunda belirtilen parasal sınırlar veya dava türlerine göre, bazı istinaf kararları kesin olup Yargıtay’a temyiz edilemez.
Bölge Adliye Mahkemesinin Yargı Sistemindeki Önemi
Bölge Adliye Mahkemeleri:
İlk derece mahkemelerinin iş yükünü azaltır,
Yargıtay’ın daha çok içtihat birliği sağlamasına imkân tanır,
Yargılamanın daha hızlı ve etkin yürütülmesini sağlar.
Sonuç
Bölge Adliye Mahkemeleri, ilk derece mahkemelerinin verdiği kararları istinaf yoluyla denetleyerek hukuki hataların giderilmesini sağlayan önemli yargı mercileridir. Adil yargılanma hakkının güçlenmesi ve yargılamanın etkinliği açısından BAM’ların görevleri büyük önem taşır.