Nafaka Neye Göre Belirlenir? | Dereli Avukatlık

Nafaka, boşanma süreci veya sonrasında taraflardan birinin ya da çocukların ekonomik olarak korunması amacıyla mahkeme kararıyla hükmedilen mali yükümlülüktür. Nafakanın miktarı ve türü, her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmekte olup hâkim tarafından takdir edilmektedir. Bu değerlendirmede temel ölçüt, hakkaniyet ve tarafların sosyal ve ekonomik durumudur.

Nafaka Türleri

Türk Medeni Kanunu’nda farklı nafaka türleri düzenlenmiştir. Nafakanın neye göre belirleneceği, talep edilen nafaka türüne göre değişiklik gösterebilir:

• Tedbir nafakası: Boşanma davası süresince geçici olarak hükmedilir.

• Yoksulluk nafakası: Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilebilir.

• İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım amacıyla ödenir.

• Yardım nafakası: Yoksul altsoy, üstsoy veya kardeşler arasında söz konusu olabilir.

Nafaka Belirlenirken Dikkate Alınan Kriterler

Mahkemeler nafaka miktarını belirlerken birden fazla unsuru birlikte değerlendirir. Uygulamada dikkate alınan başlıca kriterler şunlardır:

1. Tarafların Gelir Durumu

Tarafların düzenli gelirleri, maaşları, serbest meslek kazançları ve diğer ekonomik kaynakları nafaka miktarının belirlenmesinde önemli rol oynar.

2. Sosyal ve Ekonomik Yaşam Koşulları

Tarafların yaşam standartları, barınma koşulları ve genel ekonomik durumları değerlendirilir. Nafaka, taraflar arasında makul bir denge gözetilerek belirlenir.

3. Nafaka Talep Edenin İhtiyacı

Nafaka talep eden kişinin boşanma ile yoksulluğa düşüp düşmeyeceği veya çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin kapsamı göz önünde bulundurulur.

4. Nafaka Yükümlüsünün Ödeme Gücü

Nafaka yükümlüsünün ekonomik durumu, ödeme gücünü aşmayacak şekilde değerlendirilir. Hâkim, yükümlünün mali gücünü aşan bir nafakaya hükmetmez.

5. Kusur Durumu

Özellikle yoksulluk nafakasında, nafaka talep eden eşin boşanmaya sebep olan olaylarda ağır kusurlu olup olmadığı dikkate alınmaktadır.

6. Çocuğun Üstün Yararı

İştirak nafakasında temel ölçüt, çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, eğitim durumu ve ihtiyaçları nafaka miktarının belirlenmesinde esas alınır.

Nafaka Miktarı Değiştirilebilir mi?

Nafaka miktarı, tarafların ekonomik durumlarında sonradan meydana gelen önemli değişiklikler hâlinde artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Bu durumlarda mahkeme, mevcut şartları yeniden değerlendirerek karar verir.

Görevli Mahkeme

Nafakaya ilişkin davalarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak nafaka alacaklısının veya davalının yerleşim yeri mahkemesi olabilmektedir.

Sonuç

Nafaka, belirli ve sabit bir hesaplamaya dayanmamakta; tarafların ekonomik durumları, ihtiyaçları ve hakkaniyet ilkesi doğrultusunda hâkim tarafından belirlenmektedir. Her nafaka talebi, somut olayın koşulları dikkate alınarak ilgili mevzuat ve yargı uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmelidir.